{"id":66,"date":"2024-01-14T17:07:05","date_gmt":"2024-01-14T17:07:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/?page_id=66"},"modified":"2024-02-08T21:18:13","modified_gmt":"2024-02-08T21:18:13","slug":"bitwa-o-rosko-2","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/bitwa-o-rosko-2\/","title":{"rendered":"Bitwa o Rosko"},"content":{"rendered":"

5 lutego 1919 roku z samego rana artyleria niemiecka rozpocz\u0119\u0142a ostrzeliwanie wsi Rosko, przez co ucierpia\u0142a ludno\u015b\u0107 cywilna, natomiast powsta\u0144cy nie ponie\u015bli \u017cadnych strat. Niemiecki ostrza\u0142 artyleryjski by\u0142 sygna\u0142em przygotowania ponownego uderzenia, dlatego Zdzis\u0142aw Or\u0142owski zasili\u0142 oddzia\u0142 Czes\u0142awa Huberta dodatkowymi powsta\u0144cami. Dnia 7 lutego 1919 roku wojska niemieckie pod os\u0142on\u0105 ognia artyleryjskiego ruszy\u0142y z kierunku Wielenia na Wrzeszczyn\u0119. Przewaga liczebna i ogniowa by\u0142a tak wielka, \u017ce powsta\u0144cy ju\u017c po godzinnej walce musieli si\u0119 wycofa\u0107 z Wrzeszczyny do Roska. Jak podaje Zdzis\u0142aw Or\u0142owski przewaga niemiecka by\u0142a olbrzymia, co potwierdzi\u0142y p\u00f3\u017aniej zeznania je\u0144c\u00f3w niemieckich. Potwierdzili oni, \u017ce w natarciu uczestniczy\u0142y 3 bataliony piechoty, jedna czterodzia\u0142owa bateria artylerii, oddzia\u0142 miotaczy min oraz oddzia\u0142 gospodarczy. By\u0142 to korpus ,,Freicorps Bredow\u201d \u2013 w sumie oko\u0142o 2000 ludzi.<\/p>\n

Dow\u00f3dca odcinka czarnkowskiego Zdzis\u0142aw Or\u0142owski stwierdza, \u017ce przeciwstawienie si\u0119 powsta\u0144c\u00f3w tak silnemu nieprzyjacielowi nie dawa\u0142o \u017cadnych szans powodzenia. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce wyst\u0105pi\u0142y dla powsta\u0144c\u00f3w okoliczno\u015bci, kt\u00f3re dawa\u0142y pewne szanse podj\u0119cia zwyci\u0119skiej walki, a mianowicie:<\/p>\n

\u2013 g\u0142\u00f3wne si\u0142y niemieckie zosta\u0142y rozci\u0105gni\u0119te w kolumnach marszowych\u00a0\u00a0 z artyleri\u0105 ze swoimi sze\u015bciokonnymi zaprz\u0119gami na d\u0142ugo\u015bci 0,5 km, a rozwini\u0119cie tych oddzia\u0142\u00f3w w odpowiednie szyki bojowe by\u0142o utrudnione, gdy\u017c z jednej strony mieli wielkie lasy, do kt\u00f3rych bali si\u0119 wkroczy\u0107, z drugiej za\u015b strony rozwini\u0119cie ogranicza\u0142a rzeka Note\u0107;<\/p>\n

\u2013 oddzia\u0142y powsta\u0144cze zosta\u0142y wzmocnione odwodami;<\/p>\n

\u2013 trzecia okoliczno\u015b\u0107 sprzyjaj\u0105ca powsta\u0144com, to powsta\u0144cza obs\u0142uga trzech karabin\u00f3w maszynowych, kt\u00f3re pod naporem natarcia nieprzyjaciela nie zdo\u0142a\u0142y si\u0119 wycofa\u0107 i uwa\u017cano je za stracone, a tymczasem obs\u0142ugi tych karabin\u00f3w schroni\u0142y si\u0119 w lesie, z kt\u00f3rego obserwowali przebieg walk.<\/p>\n

Dla powstrzymania natarcia niemieckiego dow\u00f3dca tego odcinka powsta\u0144c\u00f3w \u2013 chor\u0105\u017cy Czes\u0142aw Hubert ca\u0142\u0105 swoj\u0105 si\u0142\u0105 uderzy\u0142 na frontowe kolumny nieprzyjaciela, jednak op\u00f3r tak przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 nieprzyjaciela spowodowa\u0142, \u017ce natarcie nie powid\u0142o si\u0119. Pierwsze linie powsta\u0144c\u00f3w zacz\u0119\u0142y si\u0119 chwia\u0107, a nawet cofa\u0107. W\u00f3wczas nieoczekiwanie nieprzyjacielskie kolumny zosta\u0142y zaatakowanie silnym ogniem maszynowym przez powsta\u0144c\u00f3w ukrytych w lesie. Zaskoczone niemieckie kolumny by\u0142y przekonane, \u017ce zaatakowa\u0142 je silny oddzia\u0142 z karabinami maszynowymi, \u017ce wpad\u0142y w zasadzk\u0119 i grozi im odci\u0119cie odwrotu do Wielenia. W szeregach ich powsta\u0142 niesamowity nie\u0142ad i chaos. W tej sytuacji ich dow\u00f3dca da\u0142 rozkaz wycofania si\u0119, co dodatkowo spot\u0119gowa\u0142o zamieszanie i Niemcy w zupe\u0142nym nie\u0142adzie, w panicznym strachu uciekali \u2013 g\u0142\u00f3wnie w kierunku Noteci, gdzie wielu uton\u0119\u0142o, gdy\u017c l\u00f3d na tej rzece nie by\u0142 wsz\u0119dzie odpowiedniej grubo\u015bci. Niemcy zdo\u0142ali wycofa\u0107 swoj\u0105 artyleri\u0119 oraz zabra\u0107 na wozach swoich rannych. Na polu walki zosta\u0142o oko\u0142o 100 zabitych Niemc\u00f3w, ale straty powsta\u0144c\u00f3w by\u0142y tak\u017ce dotkliwe.<\/p>\n

Po tej zwyci\u0119skiej bitwie powsta\u0144cy zaj\u0119li Wrzeszczyn\u0119, a Niemcy od strony Wielenia nie podj\u0119li ju\u017c dzia\u0142a\u0144 zbrojnych, wie\u015b Wrzeszczyna pozosta\u0142a ju\u017c polsk\u0105. Wiele\u0144, \u00f3wczesna stolica powiatu Wiele\u0144skiego, powr\u00f3ci\u0142a do Macierzy na mocy Traktatu Wersalskiego w dniu 18 stycznia 1920 roku, kiedy to do miasta wkroczy\u0142y polskie oddzia\u0142y.<\/p>\n

\"\"
Wkroczenie wojsk do Roska<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/p>\n

Foto. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca miejsce \u015bmierci pierwszego powsta\u0144ca<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Foto. Grupa powsta\u0144c\u00f3w w Rosku<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

Wspomnienia Zdzis\u0142awa Or\u0142owskiego<\/strong><\/p>\n

\u201ePocz\u0105tek lutego przyni\u00f3s\u0142 powsta\u0144com nowy etap walk. Pierwsze uderzenie nast\u0105pi\u0142o jak si\u0119 tego spodziewali\u015bmy z Wielenia i to 2 lutego na wie\u015b Wrzeszczyn\u0119, zajmuj\u0105c j\u0105 oddzia\u0142em wzgl\u0119dnie ma\u0142ym bo licz\u0105cym 150 \u017co\u0142nierzy, ale dobrze uzbrojonym w bro\u0144 r\u0119czn\u0105 i maszynow\u0105. Dow\u00f3dca tego odcinka Hubert dobrze zaplanowa\u0142 przeciwnatarcie wysy\u0142aj\u0105c na zaj\u0119t\u0105 wie\u015b 2 oddzia\u0142y szturmowe. Obydwa oddzia\u0142y podesz\u0142y pod os\u0142on\u0105 nocy i lasu. Tego niespodziewanego dwustronnego uderzenia Niemcy nie wytrzymali i w pop\u0142ochu zacz\u0119li ucieka\u0107 w kierunku Wielenia. Poniewa\u017c Kostrzewski zamkn\u0105\u0142 im r\u00f3wnocze\u015bnie szos\u0119, mogli jedynie ucieka\u0107 w rozproszeniu lasem wzgl\u0119dnie przez Note\u0107, kt\u00f3ra wskutek zamkni\u0119cia \u015bluz bardzo szeroko by\u0142a rozlana i miejscami nie do\u015b\u0107 mocno zamarzni\u0119ta wskutek czego si\u0119 wielu potopi\u0142o. Wzi\u0119to do niewoli 27 je\u0144c\u00f3w, zdobyto oko\u0142o 10 karabin\u00f3w maszynowych, du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 amunicji, jedn\u0105 kuchni\u0119 polow\u0105 oraz 7 koni.<\/em><\/p>\n

Nazajutrz dnia 5 lutego ju\u017c od rana rozpocz\u0119\u0142a artyleria niemiecka ostrzeliwa\u0107 Rosko. Spodziewali si\u0119 bowiem tutaj g\u0142\u00f3wnych polskich si\u0142. Ucierpia\u0142a przez to raczej ludno\u015b\u0107 cywilna, natomiast powsta\u0144cy nie ponie\u015bli \u017cadnych strat. Spodziewaj\u0105c si\u0119 niebawem ponownego uderzenia i to si\u0142ami g\u0142\u00f3wnymi zasili\u0142em Huberta odwodami, co okaza\u0142o si\u0119 w skutkach zbawienne, poniewa\u017c ju\u017c 7 lutego rano ruszy\u0142y, g\u0142\u00f3wne si\u0142y niemieckie pod os\u0142on\u0105 ognia artyleryjskiego na Wrzeszczyn\u0119. Przewaga liczebna i ogniowa by\u0142a tak wielka, \u017ce powsta\u0144cy ju\u017c po godzinnej walce musieli Wrzeszczyn\u0119 opu\u015bci\u0107 i si\u0119 wycofa\u0107 do Roska, a nawet i zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Roska odda\u0107. Przewaga niemiecka by\u0142a olbrzymia. Jak p\u00f3\u017aniej zeznawali je\u0144cy si\u0142y niemieckie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z 5 batalion\u00f3w piechoty, jednej 4-ro dzia\u0142owej baterii, oddzia\u0142u miotaczy min i oddzia\u0142u gospodarczego. By\u0142 to korpus Bredowa, „Fricorps Bredow”, wszystko razem oko\u0142o 2000 ludzi.\u201d<\/em><\/p>\n

Jak sam p\u00f3\u017aniej przyzna\u0142 Zdzis\u0142aw Or\u0142owski by\u0142a to najwi\u0119ksza bitwa jak\u0105 jego wojska stoczy\u0142y w czasie powstania. W dodatku bitwa zwyci\u0119ska, cho\u0107 we wspomnieniach zapisa\u0142, i\u017c\u00a0 normalnie bior\u0105c nie by\u0142o o tym mowy, aby si\u0119 w naszych warunkach powsta\u0144czych m\u00f3c przygniataj\u0105cej przewadze zwyci\u0119sko przeciwstawi\u0107. O zwyci\u0119stwie powsta\u0144c\u00f3w zadecydowa\u0142y trzy czynniki:<\/p>\n

– ukszta\u0142towanie i po\u0142o\u017cenie terenu, na kt\u00f3rym rozegra\u0142a si\u0119 bitwa,<\/p>\n

– nadej\u015bcie w odpowiednim czasie odwod\u00f3w,<\/p>\n

– ogie\u0144 z powsta\u0144czych karabin\u00f3w maszynowych, kt\u00f3re nie zdo\u0142awszy si\u0119 w por\u0119 wycofa\u0107 pozosta\u0142y na ty\u0142ach wroga.<\/p>\n

Polacy odnie\u015bli wielkie zwyci\u0119stwo, kt\u00f3re jak wspomina Or\u0142owski, Niemcy okupili wielkimi stratami. W zupe\u0142nym nie\u0142adzie, w panicznym strachu zacz\u0119li Niemcy ucieka\u0107 na „\u0142eb na szyj\u0119”. Jedynie zdo\u0142ali uratowa\u0107 swoj\u0105 artyleri\u0119, a powsta\u0144cy nie mogli od\u017ca\u0142owa\u0107, \u017ce jej zdoby\u0107 nie mogli. Poza tym w\u0142adowali na wozy swoich zabitych i rannych. Tym razem i Note\u0107 poch\u0142on\u0119\u0142a wielu Niemc\u00f3w, poniewa\u017c l\u00f3d nie by\u0142 wsz\u0119dzie r\u00f3wno gruby. Trudno okre\u015bli\u0107 cyfrowo straty nieprzyjacielskie. Na placu boju pozosta\u0142o blisko 100 zabitych, nie wiadomo za\u015b ilu poleg\u0142ych zdo\u0142ali zabra\u0107, wielu znaleziono p\u00f3\u017aniej w lasach. W ka\u017cdym jednak razie by\u0142y to straty bardzo powa\u017cne. Nasze straty tak\u017ce nie by\u0142y ma\u0142e. Po tej kl\u0119sce, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce 7 lutego, Niemcy od strony Wielenia \u017cadnych wi\u0119cej akcji zaczepnych o powa\u017cniejszym charakterze nie wszczynali. Wrzeszczyna i Rosko pozosta\u0142y ju\u017c w R\u0119kach Polak\u00f3w i odcinek ten mo\u017cna by\u0142o uwa\u017ca\u0107 za zlikwidowany, jednak\u017ce musia\u0142 on by\u0107 mimo to ci\u0105gle obsadzony. Jak wynika\u0142o z p\u00f3\u017aniejszym wydarze\u0144 w\u0142a\u015bnie dzie\u0144 7 lutego wyznaczony by\u0142 na generaln\u0105 ofensyw\u0119 niemieck\u0105 na ca\u0142ej rozci\u0105g\u0142o\u015bci frontu IV Okr\u0119gu Wojskowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

5 lutego 1919 roku z samego rana artyleria niemiecka rozpocz\u0119\u0142a ostrzeliwanie wsi Rosko, przez co ucierpia\u0142a ludno\u015b\u0107 cywilna, natomiast powsta\u0144cy nie ponie\u015bli \u017cadnych strat. Niemiecki ostrza\u0142 artyleryjski by\u0142 sygna\u0142em przygotowania ponownego uderzenia, dlatego Zdzis\u0142aw Or\u0142owski zasili\u0142 oddzia\u0142 Czes\u0142awa Huberta dodatkowymi powsta\u0144cami. Dnia 7 lutego 1919 roku wojska niemieckie pod os\u0142on\u0105 ognia artyleryjskiego ruszy\u0142y z kierunku…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/66"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66"}],"version-history":[{"count":11,"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/66\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":203,"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/66\/revisions\/203"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.sprosko.cal24.pl\/tppw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}